System karnoprawnej ochrony zabytków opiera się na tzw. półkodeksowym modelu, co oznacza, że część przepisów karnych związanych z ochroną zabytków znajduje się w Kodeksie karnym, a część w innych pozakodeksowych regulacjach.
Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami w rozdziale 11 - Przepisy karne zawiera następujące przestępstwa przeciwko zabytkom:
- zniszczenie lub uszkodzenie zabytku,
- nielegalny wywóz zabytku,
- fałszerstwa zabytku,
- wprowadzenie do obrotu falsyfikatu.
W Kodeksie karnym zawarte są zapisy, które mogą odnosić się również przeciwko zabytkom,m.in.:
- kradzież zabytku,
- przywłaszczenie,
- paserstwo,
-zniszczenie rzeczy.
W Kodeksie należy również zwrócić uwagę na dwa przestępstwa przeciwko pokojowi,ludzkości oraz przestępstwa wojenne.Art. 125 KK mówi o tym,że kto na obszarze okupowanym, zajętym lub na którym toczą się działania zbrojne,naruszając prawo międzynarodowe, niszczy, uszkadza lub zabiera dobro kultury, podlega karze pozbawienia wolności od roku do 10 lat.Jeżeli czyn dotyczy dobra mającego szczególne znacznie dla kultur,sprawca podlega karze pozbawienia wolności na czas nie krótszy od 3 lat. Z kolei art.126 par.2 KK stanowi, że kto w czasie działań zbrojnych używa niezgodnie z prawem międzynarodowym znaku ochronnego dla dóbr kultury, podlega karze pozbawienia wolności do 3 lat.
Inne regulacje karnoprawne dotyczące dotyczące poszczególnych składników dziedzictwa kultury można odnaleźć w innych aktach prawodawczych np. w ustawie z 14.7.1983r. o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach (t.j.Dz.U.z 2006. Nr 97, poz.673 ze zm.), czy też w ustawie z 27.6.1997 r. o bibliotekach (Dz.U.Nr 85, poz.539 ze zm.)
W związku z problemem przestępczości przeciwko zabytkom pozostaje problem zabezpieczenia zabytków oraz zabezpieczenia muzealiów m.in.poprzez:
-znakowanie poszczególnych obiektów
-archiwizowanie w postaci elektronicznej materiałów bibliotecznych i archiwalnych ( w przypadku ich utraty pozostaje treść).
Z punktu widzenia walki z kradzieżami dzieł sztuki i zabytków, a szczególności ich późniejszego odzyskiwania,istotne jest katalogowanie strat oaz niezawodny przypływ informacji pomiędzy właściwymi podmiotami krajowymi, międzynarodowymi oraz zagranicznymi (krajowy wykaz zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem).
Ważną rolę w zakresie informowania organów ścigania o popełnionych przestępstwach odgrywa wojewódzki konserwator zabytków oraz miejski konserwator zabytków. Art.304 par.2 KPK stanowi, że instytucje państwowe i samorządowe, które w związku ze swą działalnością dowiedziały się o popełnieniu przestępstwa ściganego z urzędu,są obowiązane niezwłocznie zawiadomić o tym prokuratora lub policję oraz przedsięwziąć niezbędne czynności do czasu przybycia organu powołanego do ścigania przestępstw lub do czasu wydania przez ten organ stosownego zarządzenia, aby nie dopuścić do zatarcia śladów i dowodów przestępstwa.Art. 41 OchrZabU mówi,że w razie stwierdzenia, że działanie lub zaniechanie kontrolowanej osoby fizycznej albo kierownika kontrolowanej jednostki organizacyjnej lub jej pracownika narusza wskazane wyżej przepisy to jest przestępstwa i wykroczenia określone w art.108-118 wspomnianej wyżej ustawy , wojewódzki konserwator zabytków ma obowiązek skierować do policji, prokuratury albo sądu zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa lub wykroczenia.Z kolei art.95 pkt.2 OchrZabU.stanowi, iż minister właściwy do spraw kultury i dziedzictwa narodowego lub wojewódzki konserwator zabytków mogą w sprawach ochrony zabytków występować na prawach:
1) strony w postępowaniu administracyjnym i cywilnym,
2) oskarżyciela posiłkowego w postępowaniu karnym,
3) oskarżyciela publicznego w postępowaniu w sprawach wykroczenia.
Istotne w przypadku przestępstw przeciwko dziedzictwa kultury, dobrom kultury, czy zabytkom, istotne jest zagadnienie społecznej szkodliwości czynu.
Należy stwierdzić, że czyn przestępczy skierowany przeciwko zabytkowi będzie najczęściej czynem o wysokiej społecznej szkodliwość, ponieważ strata taka nie dotyka tyko właściciela rzeczy, ale godzi również w zasób materialnego dziedzictwa kultury będącego m.in.przedmiotem ochrony konstytucyjnej.Niestety praktyka wymiaru sprawiedliwości pozostawia w tym zakresie wiele do życzenia,gdyż liczba notowanych przestępstw przeciwko zabytkom oraz tych, które trafiają do sądów jest bardzo mała.
Źródło:K.Zeidlera, "Leksykon Prawa ochrony zabytków 100 podstawowych pojęć", Wyd.C.H.Beck, Warszawa 2010.
Pokazywanie postów oznaczonych etykietą Co to znaczy "pod ochroną MKZ"?. Pokaż wszystkie posty
Pokazywanie postów oznaczonych etykietą Co to znaczy "pod ochroną MKZ"?. Pokaż wszystkie posty
środa, 23 lutego 2011
czwartek, 18 listopada 2010
Co to znaczy "pod ochroną MKZ"?
Ustawa z dnia 23 lipca 2003 roku o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. Nr 162, poz. 1568 z późniejszymi zmianami), odróżnia ochronę zabytków od opieki nad zabytkami.
Ochrona zabytków polega, w szczególności na podejmowaniu przez organy administracji publicznej działań mających na celu:
1) zapewnienie warunków prawnych, organizacyjnych i finansowych umożliwiających trwałe zachowanie zabytków oraz ich zagospodarowanie i utrzymanie,
2) zapobieganie zagrożeniom mogącym spowodować uszczerbek dla wartości zabytków,
3) udaremnianie niszczenia i niewłaściwego korzystania z zabytków,
4) przeciwdziałanie kradzieży zabytków, ich zaginięciu lub nielegalnemu wywozowi zabytków za granicę,
5) kontrolę stanu zachowania i przeznaczenia zabytków,
6) uwzględnienie zadań ochronnych w planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz przy kształtowaniu środowiska.
Ustawa wskazuje formy ochrony zabytków, którymi są:
1) wpis do rejestru zabytków
2) uznanie za pomnik historii,
3) utworzenie parku kulturowego,
4) ustalenie ochrony w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego.
Najważniejszym organem ochrony zabytków jest Wojewódzki Konserwator Zabytków – to na nim ciąży największa odpowiedzialność za zagwarantowanie właściwej ochrony zabytkom.
Literatura: Ustawa z dn.23 lipca 2003 r.o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami Dz. U. Nr 162, poz. 1568 z póź. zm.),
Pod red. K. Zeidla – Leksykon prawa ochrony zabytków – 100 podstawowych pojęć, Warszawa 2010 r.
W celu realizacji powyższych zapisów ustawy, dnia 1 lipca 2004 r. Rada Miasta Chorzów przyjęła Uchwałą Nr XXII/430/2004 miejscowy plan ogólny zagospodarowania przestrzennego Miasta Chorzów. Opracowanie to zawiera m.in. ustalenia w zakresie ochrony dziedzictwa kulturowego ( Rozdział IV, § 9).
Dla ochrony dziedzictwa kulturowego obiektów i zespołów, kompozycji układu przestrzennego, zieleni i krajobrazu, ustalono:
a) ewidencję chronionych, nieruchomych dóbr kultury, oznaczonych na rysunkach planu, stanowiącą załączniki nr 2, 3 i 4,
b) strefy ochrony konserwatorskiej A, B i OW, oznaczone na rysunku planu.
Z kolei działania inwestycyjne, remontowo-budowlane, również te związane z zielenią w obrębie stref ochrony konserwatorskiej oraz przy obiekcie zabytkowym i obiektach wymienionych w ewidencji chronionych, nieruchomych dóbr kultury - wymagają uzgodnień Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków.
W stosunku do obiektów objętych ewidencją chronionych, nieruchomych dóbr kultury ustala się:
1) zakazy:
a) przekształceń obiektów oraz ich bezpośredniego otoczenia mogących obniżyć ich wartość historyczną i architektoniczną, zakaz również umieszczanie reklam wielkoformatowych na obiektach lub w ich pobliżu,
b) stosowanie jako materiałów elewacyjnych wszelkiego rodzaju elementów plastikowych oraz blach ( falistej, trapezowej i innych )
2) nakazy:
a) utrzymania obiektów ich formy, skali, wystroju architektonicznego i detali elewacji,
b) w zagospodarowaniu działki budowlanej - utrzymania dominującej roli i charakteru budynku chronionego,
c) przestrzegania ustaleń zawartych w niniejszym paragrafie dla stref ochrony konserwatorskiej,
3) dopuszcza się:
a) przebudowę i rozbudowę, a także podwyższenie standardu użytkowego i zmianę sposobu użytkowania obiektów zastrzeżeniem zachowania cech stylowych, skali, wystroju architektonicznego elewacji, użytych materiałów budowlanych,
b) umieszczenie elementów informacyjno - reklamowych małogabarytowych i oświetlenia po uzgodnieniu z Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków,
c) ewentualne wyburzenie i wymianę kubatury w przypadkach szczególnie uzasadnionych na warunkach i po uzgodnieniu z Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków.
Dla strefy ochrony konserwatorskiej A ustala się:
1) zakazy:
a) lokalizacji obiektów tymczasowych, substandardowych o architekturze nie dostosowanej do zespołu zabudowy chronionej,
b) przekształceń obiektów chronionych oraz ich bezpośredniego otoczenia oraz zagospodarowania terenu mogących obniżyć wartość historyczną i architektoniczną chronionego obszaru,
c) lokalizowanie w strefie i na budynkach reklam wielkoformatowych,
d) realizowania ogrodzeń z muru pełnego, betonowych, prefabrykowanych elementów oraz blach,
2) nakazy:
a) zachowania i ochrony kompozycji układu urbanistycznego, skali, gabarytów, kolorystki obiektów, pierwotnych dominant przestrzennych, elementów zagospodarowania terenu - ogrodzeń, osi widokowej i zieleni komponowanej,
b) zachowania obiektów wymienionych w ewidencji chronionych, nieruchomych dóbr kultury stanowiącej załącznik planu oraz przestrzegania ustaleń dla obiektów chronionych, nieruchomych
c) dostosowania ewentualnej nowej zabudowy do historycznej kompozycji urbanistycznej w zakresie: usytuowania, skali, formy i gabarytów, użytych materiałów budowlanych, kolorystyki.
d) usunięcia lub przebudowy obiektów dysharmonizujących obraz zespołu (zabudowa gospodarcza,garaże ),
e) zachowania, ochrony i konserwacji istniejącego starodrzewu i zieleni komponowanej.
Dla strefy ochrony konserwatorskiej B ustala się:
1) zakazy:
a) umieszczania w sąsiedztwie obiektów wymienionych w ewidencji chronionych nieruchomych dóbr kultury - reklam wielkogabarytowych, tym czasowych obiektów handlowych oraz zagospodarowania terenu w sposób mogący obniżyć ich wartość historyczną i architektoniczną,
b) realizowania ogrodzeń z muru pełnego,betonowych, prefabrykowanych elementów oraz blach,
2)nakazy:
a) zachowania pozostałości historycznej kompozycji przestrzennej, utrzymania obiektów o szczególnych wartościach historycznych i architektonicznych wymienionych w ewidencji chronionych, nieruchomych dóbr kultury i przestrzegania,
b) usunięcia lub odpowiedniej przebudowy obiektów dysharmonizujących historyczny układ zabudowy,
c) dostosowania lokalizacji architektury nowej zabudowy do historycznej kompozycji urbanistycznej w zakresie: skali, gabarytów brył, użytych materiałów,
3)dopuszcza się:
a) lokalizację nowych budynków oraz odbudowę, rozbudowę, nadbudowę i przebudowę istniejącej zabudowy(nie wymienionej w ewidencji chronionych, nieruchomych dóbr kultury) z zastrzeżeniem zharmonizowania przebudowanych obiektów z istniejącymi obiektami chronionymi.
Dla strefy OW ustala się:
1) nakazy:
a) zabezpieczenia nadzoru archeologicznego większym pracom zmiennym. Pod tym określeniem rozumie się prace ziemne związane z realizacją sieci infrastruktury technicznej i drogowej oraz wkopy pod fundamentem budynków usługowych.
Lieratura: Uchwała nr XXII/430/2001 Rady Miasta Chorzów z dnia 1 lipca 2004 w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Miasta Chorzów (Rozdział IV - Ustalenia w zakresie ochrony dziedzictwa kulturowego, § 9 i § 10 )
Ochrona zabytków polega, w szczególności na podejmowaniu przez organy administracji publicznej działań mających na celu:
1) zapewnienie warunków prawnych, organizacyjnych i finansowych umożliwiających trwałe zachowanie zabytków oraz ich zagospodarowanie i utrzymanie,
2) zapobieganie zagrożeniom mogącym spowodować uszczerbek dla wartości zabytków,
3) udaremnianie niszczenia i niewłaściwego korzystania z zabytków,
4) przeciwdziałanie kradzieży zabytków, ich zaginięciu lub nielegalnemu wywozowi zabytków za granicę,
5) kontrolę stanu zachowania i przeznaczenia zabytków,
6) uwzględnienie zadań ochronnych w planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz przy kształtowaniu środowiska.
Ustawa wskazuje formy ochrony zabytków, którymi są:
1) wpis do rejestru zabytków
2) uznanie za pomnik historii,
3) utworzenie parku kulturowego,
4) ustalenie ochrony w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego.
Najważniejszym organem ochrony zabytków jest Wojewódzki Konserwator Zabytków – to na nim ciąży największa odpowiedzialność za zagwarantowanie właściwej ochrony zabytkom.
Literatura: Ustawa z dn.23 lipca 2003 r.o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami Dz. U. Nr 162, poz. 1568 z póź. zm.),
Pod red. K. Zeidla – Leksykon prawa ochrony zabytków – 100 podstawowych pojęć, Warszawa 2010 r.
W celu realizacji powyższych zapisów ustawy, dnia 1 lipca 2004 r. Rada Miasta Chorzów przyjęła Uchwałą Nr XXII/430/2004 miejscowy plan ogólny zagospodarowania przestrzennego Miasta Chorzów. Opracowanie to zawiera m.in. ustalenia w zakresie ochrony dziedzictwa kulturowego ( Rozdział IV, § 9).
Dla ochrony dziedzictwa kulturowego obiektów i zespołów, kompozycji układu przestrzennego, zieleni i krajobrazu, ustalono:
a) ewidencję chronionych, nieruchomych dóbr kultury, oznaczonych na rysunkach planu, stanowiącą załączniki nr 2, 3 i 4,
b) strefy ochrony konserwatorskiej A, B i OW, oznaczone na rysunku planu.
Z kolei działania inwestycyjne, remontowo-budowlane, również te związane z zielenią w obrębie stref ochrony konserwatorskiej oraz przy obiekcie zabytkowym i obiektach wymienionych w ewidencji chronionych, nieruchomych dóbr kultury - wymagają uzgodnień Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków.
W stosunku do obiektów objętych ewidencją chronionych, nieruchomych dóbr kultury ustala się:
1) zakazy:
a) przekształceń obiektów oraz ich bezpośredniego otoczenia mogących obniżyć ich wartość historyczną i architektoniczną, zakaz również umieszczanie reklam wielkoformatowych na obiektach lub w ich pobliżu,
b) stosowanie jako materiałów elewacyjnych wszelkiego rodzaju elementów plastikowych oraz blach ( falistej, trapezowej i innych )
2) nakazy:
a) utrzymania obiektów ich formy, skali, wystroju architektonicznego i detali elewacji,
b) w zagospodarowaniu działki budowlanej - utrzymania dominującej roli i charakteru budynku chronionego,
c) przestrzegania ustaleń zawartych w niniejszym paragrafie dla stref ochrony konserwatorskiej,
3) dopuszcza się:
a) przebudowę i rozbudowę, a także podwyższenie standardu użytkowego i zmianę sposobu użytkowania obiektów zastrzeżeniem zachowania cech stylowych, skali, wystroju architektonicznego elewacji, użytych materiałów budowlanych,
b) umieszczenie elementów informacyjno - reklamowych małogabarytowych i oświetlenia po uzgodnieniu z Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków,
c) ewentualne wyburzenie i wymianę kubatury w przypadkach szczególnie uzasadnionych na warunkach i po uzgodnieniu z Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków.
Dla strefy ochrony konserwatorskiej A ustala się:
1) zakazy:
a) lokalizacji obiektów tymczasowych, substandardowych o architekturze nie dostosowanej do zespołu zabudowy chronionej,
b) przekształceń obiektów chronionych oraz ich bezpośredniego otoczenia oraz zagospodarowania terenu mogących obniżyć wartość historyczną i architektoniczną chronionego obszaru,
c) lokalizowanie w strefie i na budynkach reklam wielkoformatowych,
d) realizowania ogrodzeń z muru pełnego, betonowych, prefabrykowanych elementów oraz blach,
2) nakazy:
a) zachowania i ochrony kompozycji układu urbanistycznego, skali, gabarytów, kolorystki obiektów, pierwotnych dominant przestrzennych, elementów zagospodarowania terenu - ogrodzeń, osi widokowej i zieleni komponowanej,
b) zachowania obiektów wymienionych w ewidencji chronionych, nieruchomych dóbr kultury stanowiącej załącznik planu oraz przestrzegania ustaleń dla obiektów chronionych, nieruchomych
c) dostosowania ewentualnej nowej zabudowy do historycznej kompozycji urbanistycznej w zakresie: usytuowania, skali, formy i gabarytów, użytych materiałów budowlanych, kolorystyki.
d) usunięcia lub przebudowy obiektów dysharmonizujących obraz zespołu (zabudowa gospodarcza,garaże ),
e) zachowania, ochrony i konserwacji istniejącego starodrzewu i zieleni komponowanej.
Dla strefy ochrony konserwatorskiej B ustala się:
1) zakazy:
a) umieszczania w sąsiedztwie obiektów wymienionych w ewidencji chronionych nieruchomych dóbr kultury - reklam wielkogabarytowych, tym czasowych obiektów handlowych oraz zagospodarowania terenu w sposób mogący obniżyć ich wartość historyczną i architektoniczną,
b) realizowania ogrodzeń z muru pełnego,betonowych, prefabrykowanych elementów oraz blach,
2)nakazy:
a) zachowania pozostałości historycznej kompozycji przestrzennej, utrzymania obiektów o szczególnych wartościach historycznych i architektonicznych wymienionych w ewidencji chronionych, nieruchomych dóbr kultury i przestrzegania,
b) usunięcia lub odpowiedniej przebudowy obiektów dysharmonizujących historyczny układ zabudowy,
c) dostosowania lokalizacji architektury nowej zabudowy do historycznej kompozycji urbanistycznej w zakresie: skali, gabarytów brył, użytych materiałów,
3)dopuszcza się:
a) lokalizację nowych budynków oraz odbudowę, rozbudowę, nadbudowę i przebudowę istniejącej zabudowy(nie wymienionej w ewidencji chronionych, nieruchomych dóbr kultury) z zastrzeżeniem zharmonizowania przebudowanych obiektów z istniejącymi obiektami chronionymi.
Dla strefy OW ustala się:
1) nakazy:
a) zabezpieczenia nadzoru archeologicznego większym pracom zmiennym. Pod tym określeniem rozumie się prace ziemne związane z realizacją sieci infrastruktury technicznej i drogowej oraz wkopy pod fundamentem budynków usługowych.
Lieratura: Uchwała nr XXII/430/2001 Rady Miasta Chorzów z dnia 1 lipca 2004 w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Miasta Chorzów (Rozdział IV - Ustalenia w zakresie ochrony dziedzictwa kulturowego, § 9 i § 10 )
Etykiety:
Co to znaczy "pod ochroną MKZ"?
Subskrybuj:
Posty (Atom)